تخلیه تخمدان‌ها

اوفورکتومی (برداشتن تخمدان)

اوفورکتومی روشی به منظور برداشتن یک یا هر دو تخمدان است. تخمدان‌های شما اندام‌های بادامی شکل هستند که در هر دو طرف رحم در ارگان لگن قرار دارند. تخمدان‌های شما حاوی تخمک می‌باشد و هورمون‌هایی تولید می‌کند که به واسطه آن چرخه قاعدگی کنترل می‌شود.

وقتی طی اوفورکتومی یا به اصطلاح برداشتن تخمدان، هر دو تخمدان‌های شما خارج شود به آن اوفورکتومی بی لترال یا دو طرفه می‌گویند و در صورتی که تنها یکی از تخمدان‌ها برداشته شود به آن اوفورکتومی یونی لترال یا یک طرفه می‌گویند.

جراحی برداشتن تخمدان یا اوفورکتومی یک عمل جراحی برای از بین بردن یک یا هر دو تخمدان زنان است. این عمل جراحی معمولاً برای جلوگیری یا معالجه شرایط خاص مانند سرطان تخمدان یا آندومتریوز انجام می‌شود. اوفورکتومی با خطرات و عوارض خاص خود همراه است، بنابراین فرد همیشه قبل از عمل باید در مورد گزینه‌های درمان با پزشک مشورت کند. جراحی فقط چند ساعت طول می‌کشد، اما زمان بهبودی در زنان می‌تواند متفاوت باشد. خود مراقبتی نقش مهمی برای بهبودی بیماران بعد از جراحی برداشتن تخمدان دارد.

اوفورکتومی یا برداشتن تخمدان می‌تواند تنها انجام شود، اما اغلب به عنوان بخشی از یک جراحی کامل‌تر همراه با برداشت رحم در خانم‌هایی انجام می‌شود که وارد یائسگی می‌شوند.

در خانم‌هایی که ریسک ابتلا به سرطان تخمدان در آن ها بالاست، برداشتن تخمدان می‌تواند با برداشت لوله‌های فالوپ همراه شود (که به آن سالپنژکتومی گفته می‌شود)، زیرا آن‌ها یک منبع خونی مشترک با تخمدان‌ها دارند. زمانی که برداشتن تخمدان با سالپنژکتومی همراه می‌شود به آن salpingo-oophorectomy گفته می‌شود.

  • انواع اوفورکتومی
  1. اوفورکتومی یک طرفه:  هنگامی که عمل جراحی برای از بین بردن تنها یک تخمدان صورت بگیرد، اوفورکتومی یک طرفه نامیده می‌شود. برداشتن یک تخمدان، معمولاً هنگامی انجام می‌شود که زن هنوز می‌خواهد باردار شود.
  2. اوفورکتومی دو طرفه: هنگامی که اوفورکتومی شامل از بین بردن هر دو تخمدان است، به آن اوفورکتومی دو طرفه گفته می‌شود. برداشتن هر دو تخمدان، برای جلوگیری از اختلالات یا شیوع سلول‌های سرطانی انجام می‌شود.
  • اوفورکتومی پیشگیرانه

اوفورکتومی پیشگیرانه معمولاً برای زنان با شرایط زیر در نظر گرفته می‌شود؛

  1. جهش های ژن ارثی

در خانم‌هایی که به دلیل جهش‌های ژن ارثی در معرض ابتلا به سرطان پستان و سرطان تخمدان قرار دارند و افرادی که دارای جهش‌های ژنتیکی دیگری هستند و خطر ابتلا به سرطان تخمدان را افزایش می‌دهد، از جمله افرادی که مبتلا به سندرم لینچ هستند، ممکن است پزشک به عنوان یک درمان پیشگیرانه این روش را نیز در نظر بگیرند.

    2. سابقه قوی خانوادگی سرطان

پزشک ممکن است به زنانی که سابقه خانوادگي شديد سرطان پستان و سرطان تخمدان را دارند، اما هيچگونه تغيير ژنتيكي مشخصي در آن ها وجود ندارد، اوفوركتومي پيشگيري كننده را توصیه کند. همچنین اگر احتمال انتقال جهش ژن بر اساس سابقه خانوادگی در زنان وجود داشته باشد جراح می‌تواند این روش را پیشنهاد کند.


  • دلایل برداشتن تخمدان چیست؟
  1. آندومتریوز.
  2. سرطان تخمدان.
  3. تورشن یا چرخش تخمدان.
  4. تومورهای غیر سرطانی تخمدان (خوش خیم) یا کیست.
  5. آبسه لوله‌های فالوپ و یا تخمدان: توده ای چرکی که در لوله‌های فالوپ یا تخمدان شکل می‌گیرند.
  6. کاهش ریسک ابتلا به سرطان تخمدان یا پستان در خانم‌هایی که در خطر ابتلا به این بیماری‌ها در آینده قرار دارند.
  • عوارض اوفورکتومی

اگرچه اغلب اوفورکتومی برای کمک به درمان یا جلوگیری از بیماری‌ها انجام می‌شود، اما ممکن است زنان را در معرض خطر سایر موارد قرار دهد. علائم و نشانه‌های عوارض آن می‌تواند شامل افسردگی، حالت تهوع و استفراغ بیش از چند روز و تب باشد. بروز عوارض در این جراحی جدی، اما نادر است و زنانی که سیگار می‌کشند، چاق هستند یا دیابت و سابقه جراحی لگن و یا عفونت جدی دارند، بیشتر در معرض خطر عوارض جراحی هستند.

  1. خونریزی.
  2. عفونت.
  3. بیمار قلبی.
  4. مرگ زودرس.
  5. انسداد روده.
  6. خشکی واژن.
  7. پوکی استخوان.
  8. مشکلاتی در حافظه.
  9. کاهش میل جنسی.
  10. یائسگی زودرس و گرگرفتگی.
  11. آسیب به ارگان‌های نزدیک به تخمدان‌ها.
  12. پارگی تومور و گسترش سلول‌های سرطانی.
  13. احتباس سلول‌های تخمدانی که می‌تواند منجر به علائمی مانند درد لگن در خانم‌هایی شود که در دوران قبل از یائسگی قرار دارند.
  • علائم عوارض اوفورکتومی
  1. تب.
  2. افسردگی.
  3. نوسانات خلقی.
  4. درد مزمن شکم.
  5. مشکل در ادرار کردن.
  6. قرمزی و تورم در نزدیکی برش.
  7. تنگی نفس یا درد قفسه سینه.
  8. مقدار غیر طبیعی خون یا ترشحات.
  9. حالت تهوع و استفراغ بیش از چند روز.
  10. احساس گرما و التهاب پوست نزدیک برش.
  • اقدامات قبل از جراحی اوفورکتومی
  1. سونوگرافی.
  2. آزمایش ادرار.
  3. آزمایش خون.
  4. معاینات بدنی.
  5. اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT).
  6. مصرف برخی داروها را قطع کنید.
  7. روز قبل از جراحی محلولی را بنوشید تا روده‌های شما را پاک کند.
  8. خوردن را در روز قبل از جراحی متوقف کرده و مصرف مایعات را محدود کنید.
  • انواع روش جراحی اوفورکتومی
  1. جراحی باز شکمی (لاپاراتومی)
  2. جراحی بسته شکمی (لاپاراسکوپی)
  • جراحی باز شکمی (لاپاراتومی)

در جراحی باز شکمی یا لاپاراتومی، جراح برای دسترسی به تخمدان‌ها یک برش طولانی (به طول 9 الی 12 سانتی‌متر) در قسمت تحتانی شکم ایجاد و سپس ماهیچه‌های شکمی را با دقت از هم جدا می‌کند. برای جلوگیری از خون‌ریزی رگ‌های خونی به طور موقت قطع می‌شوند. جراح، هر تخمدان را از خون و بافتی که آن را احاطه کرده جدا کرده و تخمدان را خارج و سپس برش را پانسمان می‌کند.

  • جراحی لاپاروسکوپی با حداقل تهاجم

در حین جراحی لاپاروسکوپی، یک ابزار نازک بوسیله یک برش کوچک در نزدیکی ناف قرار می‌گیرد. در حین جراحی یک دوربین کوچک به جراح اجازه می‌دهد تخمدان‌ها را ببیند و آن‌ها را از بین ببرد. این روند ممکن است جای زخم و برش و زمان بهبودی کمتری نسبت به جراحی باز شکمی داشته باشد. اما این روش برای همه بیماران مناسب نیست و در بعضی موارد، جراحی که به عنوان لاپاروسکوپی شروع می‌شود، ممکن است در طی عمل نیاز به عمل باز داشته باشد. اوفورکتومی لاپاروسکوپی نیز ممکن است در موارد خاص به کمک روباتیک انجام بگیرد. در حین جراحی روباتیک جراح، مانیتور 3 بعدی را تماشا و از کنترل دستی برای حرکت دقیق تر ابزارهای جراحی استفاده می‌کند.

  • اقدامات بعد از عمل اوفورکتومی

بیماران بهتر است در چند روز اول پس از عمل جراحی در خانه تحت مراقبت قرار بگیرند. اکثر بیماران می‌توانند تا شش هفته پس از عمل به فعالیت کامل برگردند. کسانی که تحت عمل جراحی لاپاروسکوپی یا روباتیک قرار دارند ممکن است زودتر به مدت دو هفته دوباره به فعالیت کامل بازگردند. علاوه بر آن در این شرایط معاینات منظم به پزشکان اجازه می‌دهد تا در صورت لزوم روند بهبود را تحت نظر بگیرند.

  1. مادامی که داروی بی‌هوشی از بدن‌تان خارج شود زمانی را در اتاق ریکاوری باقی بمانید.
  2. سپس به بخش منتقل می‌شوید تا چند ساعت و یا چند روز در بیمارستان بمانید که البته به جراحی بستگی دارد.
  3. هر زمان که توانستید از جای خود برخیزید این به بهبود شما کمک خواهد کرد.
  4. هنگامی که در بیمارستان هستید لباسی گشاد و دمپایی خواهید داشت. وسایل شخصی مانند مسواک خود را همراه داشته باشید. چیزهایی مانند کتاب و مجله به همراه داشته باشید تا بتوانید خود را سرگرم کنید.

خطرات جراحی اوفورکتومی

  1. پارگی.
  2. عفونت.
  3. جای زخم.
  4. آسیب عصبی.
  5. فتق به دلیل ضعف عضلات شکمی.
  6. خون‌ریزی بیش از حد یا لخته شدن خون.
  7. صدمه به مجاری ادراری یا اندام‌های دیگر.
  8. در موارد نادر، افراد ممکن است بعد از بی‌هوشی دچار مشکلات تنفسی یا قلبی شوند.
  • مدت زمان بهبودی اوفورکتومی
  1. تغییر در رژیم غذایی.
  2. استراحت قبل از عمل و در حین بهبود.
  3. عدم استفاده از تامپون‌ها در طول دوره نقاهت.
  4. مصرف داروهای لازم برای یبوست در صورت لزوم.
  5. اجتناب از بلند کردن اجسام یا ورزش سنگین.
  6. عدم برقراری روابط جنسی تا هنگامی که پزشک بگوید.
  7. اجتناب از عوامل خطر مانند حمام گرفتن و پوشیدن لباس‌های تنگ یا مصنوعی.
  8. علاوه بر آن به بیماران توصیه می‌شود که از محل زخم خود، با تمیز کردن منظم، خشک نگه داشتن، و نظارت بر علائم عفونت، مراقبت کنند.
  9. بهبودی از بیماری اوفورکتومی به چند عامل مختلف، از جمله نوع جراحی بستگی دارد. جراحی لاپاروسکوپی ممکن است فقط در بیمارستان 1 روز طول بکشد، اما جراحی باز شکمی به طور معمول به 2 یا بیشتر روز بستری در بیمارستان نیاز دارد.
  • پیش آگهی اوفورکتومی

اوفورکتومی در بسیاری موارد می‌تواند یک روش نجات بخش باشد. با این حال، خانم‌هایی که رحم و تخمدان سالم دارند، باید در مورد گزینه‌های درمانی خود با پزشک مشورت کنند زیرا جراحی با خطرات زیادی همراه است. زنان باید زمان زیادی برای بهبودی بعد از جراحی خود اختصاص دهند، زیرا زمان بهبودی در زنان مختلف می‌تواند متفاوت باشد. زنانی که یک تخمدان آن‌ها جراحی و برداشته شده‌اند هنوز رحم خود را دارند ممکن است تغییرات بسیار کمی را تجربه کنند اما تغییرات هورمونی در زنانی که جراحی اوفورکتومی دو طرفه دارند بسیار زیاد است.


اگر شما نیز دچار علائم و عوارض ذکر شده در بالا هستید یا نگران آن هستید که باید اوفورکتومی پیشگیرانه انجام دهید یا خیر، برای بررسی و درمان حتما به خانم دکتر الهه افشاری، متخصص زنان و زایمان و نازایی مراجعه کنید تا مشکل‌تان ظرف زمانی کوتاه با موفقیت و بهترین نتیجه درمان شود و در محیطی آرام بدون استرس و خجالت سوالات خود را بپرسید و نگرانی‌هایتان برطرف شود.

برای رزرو نوبت و دریافت مشاوره و کسب آگاهی بیشتر و دریافت هزینه عمل حتما با ما تماس حاصل فرمایید.